Bodrum ve Temel Duvarında Su Yalıtımı ile Drenaj: Toprak Altındaki Duvar Nasıl Korunur?

Kısa cevap: Toprak altındaki duvar, suyu dış yüzde karşılayan kesintisiz bir yalıtım katmanıyla ve bu katmanın önüne biriken suyu uzaklaştıran bir drenaj sistemiyle korunur. Yalıtım, temel altından başlayıp perde duvar boyunca zemin kotunun üstüne kadar çıkar. Önüne koruma levhası konur, temel hizasına ise filtreli, eğimli bir drenaj borusu döşenir. Yalıtım suyu durdurur, drenaj da suyun duvara basınç yapmasını önler. İkisi birbirinin yerini tutmaz.

Önce Suyun Türünü Belirleyin

Yalıtım detayını malzeme belirlemez, zeminde duvara hangi suyun geldiği belirler. Su yalıtımı yönetmeliğinin uygulama kılavuzu da detayları suyun duvara basınçlı mı basınçsız mı etkidiğine göre kuruyor. Sahada bunu kabaca üç durum olarak düşünmek işinizi kolaylaştırır:

• ✓Zemin nemi: Suyu iyi geçiren (kumlu, çakıllı) zeminde, yeraltı suyu temelden belirgin biçimde aşağıdaysa duvara yalnız kılcal nem gelir. En hafif durum budur.
• ✓Basınçsız (birikmeyen) sızıntı suyu: Yağmur suyu toprağın içinden aşağı süzülür ama duvarın önünde göllenmez. Dolgu malzemesi suyu iyi geçiriyorsa ya da drenaj yapılmışsa bu sınıfta kalınır.
• ✓Basınçlı su: Killi, suyu geçirmeyen zeminde sızan su duvarın önünde birikir ya da yeraltı su seviyesi bodrum tabanına ulaşır. Burada su duvarı iter ve yalıtım bu basınca göre seçilir.

Samsun gibi yağışlı, zemini yer yer killi bölgelerde duvara yalnız zemin nemi geleceğine güvenmek risklidir. Zemin etüdünde yeraltı su seviyesine ve zeminin geçirgenliğine bakın. Kazı sırasında çukurda su birikiyorsa bunu not edin, çünkü detay kararı buna göre verilecek.

Yalıtım Dıştan mı Yapılır, İçten mi?

Doğru taraf, suyun geldiği taraftır. Buna pozitif taraf denir. Dış yüzdeki yalıtım, suyu betona ulaşmadan karşılar. Su basıncı yalıtımı betona bastırır, onu yerinden sökmez. Böylece beton kuru kalır ve donatı korozyona karşı korunur. Yeni yapılan her bodrumda doğru seçim budur.

İçten yapılan negatif yalıtım ise çoğunlukla kurtarma amaçlıdır. Bina oturmuş, komşu bina bitişik yapılmış, dış yüze kazı yapılamıyorsa iç yüze çimento esaslı ya da kristalize yalıtım uygulanır. Bu yöntem suyun odaya girmesini keser ama duvarın içindeki suyu gidermez. Beton ıslak kalmaya devam eder. Kalıcı çözüm değil, zorunluluktan yapılan bir çözümdür.

Katmanlar Hangi Sırayla Kurulur?

Aşağıdaki sıra yeni bir bodrumun dış yüzü için geçerlidir. Her adım bir öncekinin kuruyup kontrol edilmesini bekler.

1. Grobeton ve temel altı yalıtımı: Temel altındaki yalıtım, grobeton üzerine serilir ve kenarlardan dışarı taşırılarak bırakılır. Bu taşan pay, sonradan duvar yalıtımıyla bindirme yapılacak kısımdır. Kesilirse temel-duvar köşesi en zayıf nokta olur.
2. Yüzey hazırlığı: Perde duvardaki kalıp teli uçları kesilir, yuvaları doldurulur, çapaklar alınır. İç köşelere pah (dolgu) yapılır. Pah yapılmazsa membran keskin köşede kırılır ve arkasında boşluk kalır.
3. Astar: Bitümlü sistemlerde yüzeye bitüm astarı sürülür ve kuruması beklenir. Astarsız yüzeyde membran yapışmaz, arkasında su yürür.
4. Yalıtım katmanı: Bitümlü membran şalümo ile yapıştırılır ya da polimer bitümlü sürme yalıtım üreticinin öngördüğü kat sayısıyla uygulanır. Basınçlı su varsa çift kat membran ve daha sıkı bindirme detayı gerekir. Bindirmelerde üstteki şerit alttakinin üzerine biner; böylece yukarıdan akan su ek yerinin altına giremez.
5. Zemin kotunun üstüne çıkış: Yalıtım toprak seviyesinde bitmez. Yağmur sıçramasının ıslattığı bölgeyi de kapsayacak kadar yukarı çıkarılır ve üst ucu mekanik olarak tespit edilip mastikle kapatılır.
6. Koruma levhası: Yalıtımın önüne kabarcıklı (nopenli) drenaj levhası ya da koruma levhası konur. Hem geri dolgunun membranı yırtmasını önler hem de suyu aşağıya, drenaja iletir.
7. Drenaj borusu: Temel hizasına, delikli ve filtre keçesine (geotekstil) sarılı drenaj borusu döşenir. Etrafı yıkanmış çakılla sarılır, çakıl da ayrıca keçeyle zeminden ayrılır. Boru bir rögara ya da deşarj noktasına doğru kesintisiz eğimle gider.
8. Geri dolgu: Suyu geçiren dolgu malzemesi katman katman serilir ve sıkıştırılır. En üste, yağmur suyunun duvardan uzağa akması için dışa eğimli bir yüzey ve mümkünse geçirimsiz bir kaplama yapılır.

Drenaj Neden Ayrı Bir Konu?

Yalıtım suyu durdurmak için vardır. Drenajın işi suyun duvarın önünde birikmesine izin vermemektir. Killi bir zeminde drenaj yoksa, yağış sonrası duvarın önü bir havuza döner ve yalıtım, aslında birikmeyen su için seçilmişken basınçlı suyla karşılaşır. Drenaj, duvarın gördüğü yükü bir üst sınıftan bir alt sınıfa indirir.

Drenajın çalışması üç şeye bağlı: filtre keçesi toprağın ince tanelerinin boruyu tıkamasını önler, eğim suyun boruda durmamasını sağlar, deşarj noktası da suyun gideceği yeri belirler. Boru bir yere bağlanmıyorsa drenaj değil, gömülü bir su deposu yapılmış olur. Kontrol ve temizlik için köşelere muayene bacası koymak ileride kazı yapma zorunluluğunu ortadan kaldırır.

Çatı yağmur inişlerini drenaj borusuna bağlamayın. Yoğun yağışta drenaj hattına kapasitesinin çok üstünde su yollar ve sistemi tersine çalıştırır. İnişler ayrı bir hatla doğrudan deşarja gitmelidir. Yağmur ve atık su hattında kullanılacak boru ve bağlantı parçalarına Su Tesisatı & Boru kategorisinden bakabilirsiniz.

Sahada En Sık Yapılan Hatalar

• ✓Moloz dolgu: Kazıdan çıkan taşlı toprak ya da inşaat molozu doğrudan membranın önüne dökülür. Bir tek sivri taş yalıtımı delebilir ve o delik, dolgu yapıldıktan sonra bulunamaz.
• ✓Temel-duvar köşesinde kopukluk: Temel altı yalıtımı taşırılmadan kesilmiş, duvar yalıtımı bu yüzden bindirmesiz bitmiştir. Su tam bu köşeden girer.
• ✓Filtresiz drenaj borusu: Borunun delikleri birkaç yağış sezonunda çamurla dolar ve sistem sessizce devre dışı kalır.
• ✓Nemli ya da tozlu yüzeye uygulama: Yapışmayan membran kabarır, arkasında su yürür ve su içeride, girdiği yerden çok uzakta bir noktada görünür.
• ✓Geçiş detaylarının atlanması: Duvarı delip geçen su, kanalizasyon ve elektrik boruları için flanşlı ya da manşonlu geçiş detayı yapılmazsa yalıtım boru çevresinde açık kalır.

Sık Sorulan Sorular

Mevcut bir bodrumda sızıntı varsa ne yapılır?

Önce suyun nereden geldiği belirlenir: duvar yüzeyinden mi, temel-duvar köşesinden mi, boru geçişinden mi, yoksa tabandan mı. Dış yüze kazı yapılabiliyorsa asıl çözüm dıştan yalıtım ve drenaj yenilemektir. Yapılamıyorsa iç yüze negatif yalıtım uygulanır, ama bunun suyu yalnız odadan uzak tuttuğunu, duvarı kurutmadığını bilerek karar verilmelidir.

Drenaj yapılırsa yalıtıma gerek kalmaz mı?

Kalır. Drenaj suyun birikmesini azaltır ama toprakta her zaman nem ve sızan su bulunur. Yalıtımsız bir perde duvar, drenaj ne kadar iyi olursa olsun bu nemi içine alır. İkisi birlikte kurulduğunda işe yarar.

Sürme yalıtım mı, membran mı?

Zemin nemi ve birikmeyen sızıntı suyunda doğru uygulanmış polimer bitümlü sürme yalıtım yeterli olabilir, karmaşık yüzeylerde ek yeri bırakmadığı için avantajlıdır. Basınçlı su varsa ya da yeraltı suyu bodrum seviyesine çıkıyorsa membranlı ve daha güçlü detaylar tercih edilir. Kararı ürün değil, belirlediğiniz su sınıfı vermelidir.

Yalıtım ne zaman kontrol edilmeli?

Geri dolgudan önce. Membran serildikten sonra bindirmeler, köşeler, boru geçişleri ve üst bitiş tek tek gözle kontrol edilir, fotoğraflanır. Dolgu yapıldıktan sonra yapılan her düzeltme kazı demektir.

Bodrumunuz İçin Bize Danışın

Yeni bir yapıda temel detayını planlıyorsanız ya da mevcut bodrumunuzda nem ve sızıntı yaşıyorsanız iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Samsun ve çevresinde (Canik, İlkadım, Atakum) mevcut yapılarda yerinde bakıp nedeni birlikte buluyoruz. Tadilat tarafındaki işlerimize tadilat sitemizden göz atabilirsiniz. Malzeme de bizden, ustalık da.