Soba ve Şofben Bacası Kışa Nasıl Hazırlanır? Baca Çıkışı, Boru Bağlantısı ve Menfez Kontrolü

Kısa cevap: İlk ateşten önce bacayı temizletin ve çatıdaki çıkışında kuş yuvası, yıkılmış tuğla ya da kurum birikmesi olup olmadığına baktırın. Soba borularını, bacaya yakın boru sobaya yakın olanın içine girecek biçimde, bacaya doğru hafifçe yükselen bir eğimle ve sızdırmaz olarak yeniden takın. Şofben ya da sobanın bulunduğu odadaki menfezler açık olmalı. Hava girişi olmayan bir odada baca, en temiz hâlinde bile düzgün çekmez.

Duman tek bir yoldan geçer: odadaki menfezden giren hava sobada yanar, boruyla bacaya ulaşır ve çatıdaki ağızdan çıkar. Bu yolun herhangi bir noktası tıkalı ya da delikse sorun odada ortaya çıkar. O yüzden kontrollere bacanın tepesinden başlayıp boru bağlantısına, oradan odadaki menfeze doğru ineceğiz.

Önce Bacanın Kendisi: Tıkanıklık, Çatlak ve Çıkış

Yaz boyunca kullanılmayan baca boş durmaz. Kurum ve katran iç yüzeyde kabuk bağlar, kuşlar ağzına yuva yapar, çatı onarımında içine harç ya da tuğla parçası düşebilir. Baca kesiti daraldığında duman dışarı atılamaz ve odaya geri döner. İlk iş bacayı baştan sona temizletmek. Bunu her sezon başında yaptırın; sezon ortasında kurum görürseniz bir daha yaptırın.

Temizlikten sonra şunlara bakın:

• ✓Baca ağzı: Çatının üstünde yeterince yükseliyor mu, yanında daha yüksek bir duvar, çatı mahyası ya da komşu bina rüzgârı bacaya doğru itiyor mu? Rüzgârın çarpıp geri döndüğü bir noktada kalan baca, lodosta dumanı içeri basar.
• ✓Baca şapkası: Yağmuru ve kuşu engellemeli ama baca ağzını daraltmamalı. Kendi başına yapılan, ağzı neredeyse kapatan sac şapkalar dumanı tutar.
• ✓Çatlak ve dökülme: Çatı arasında ya da çatıdan geçen kısımda tuğla aralarındaki harç dökülmüşse duman ve gaz o çatlaktan başka bir odaya, hatta komşu daireye sızabilir.
• ✓Ortak kullanım: Aynı bacaya hem soba hem şofben bağlanmışsa ya da bir alt kat bacayı başka bir cihazla paylaşıyorsa bunu bir ustaya baktırın. Farklı cihazların aynı bacada birleşmesi çekişi bozar.

Soba Borusu Bağlantısı: Eğim, Ek Yönü ve Duvar Geçişi

Soba ile baca arasındaki boru bağlantısı da en az baca kadar önemlidir; delik ya da gevşek bir ek dumanı doğrudan odaya verir. Boruları geçen yıldan kalma sırayla, gelişigüzel takmak en sık yapılan hata. Sökün, temizleyin ve şu sırayla takın:

1. Boruları kontrol edin. Delinmiş, paslanıp incelmiş ya da ezilmiş parçayı yenisiyle değiştirin. İncelmiş bir boru sezon ortasında delinebilir.
2. Ek yönüne dikkat edin. Bacaya yakın boru, sobaya yakın borunun içine girmelidir; yani her borunun daraltılmış ucu sobaya bakar. Böylece borunun içinde yoğuşan katranlı su eklerden dışarı sızmaz, borunun içinden sobaya doğru akar.
3. Eğimi verin. Yatay giden boru bacaya doğru hafifçe yükselmeli, hiçbir noktada bacaya doğru aşağı inmemelidir. Aşağı eğimli bir bölüm dumanın akışını keser.
4. Dirsek sayısını azaltın. Her dirsek çekişi zayıflatır. Boruyu en kısa ve en düz yoldan bacaya ulaştırın.
5. Bacaya girişi ayarlayın. Boru baca deliğine girmeli ama bacanın içine doğru taşıp kesiti daraltmamalıdır. Boru ile delik arasındaki boşluğu ısıya dayanıklı bir dolguyla kapatın. Bu boşluk açık kalırsa baca dumanı çekmek yerine odadan hava çeker.
6. Sabitleyin. Uzun yatay hatları duvara kelepçeyle tutturun. Kendi ağırlığıyla sarkan boru, eklerinden zamanla ayrılır.

Boruyu takarken perde, ahşap dolap ya da kitaplık gibi yanıcı eşyalardan uzak geçirin. Borunun dış yüzeyi yanma sırasında elle dokunulamayacak kadar ısınır.

Şofben Bacası ve Menfez: Hava Girmezse Baca Çekmez

Bacalı şofben ve soba, yanma için gereken havayı bulunduğu odadan alır. Oda hava almıyorsa alev oksijensiz kalır ve tam yanma olmaz. Bu da karbonmonoksit demek. Üstelik içeri hava girmezse baca dumanı dışarı atamaz. Bu yüzden menfez süs değildir, bacanın bir parçasıdır.

• ✓Menfezin önünü dolap, perde ya da halıyla kapatmayın. Soğuk geliyor diye kâğıt ya da bantla tıkamak en tehlikeli kış alışkanlıklarından biridir.
• ✓Kapıyı değiştirirken ya da yeni fitil çekerken kapı altındaki hava boşluğunu kapatmayın.
• ✓Mutfak davlumbazı ya da banyo aspiratörü çalışırken odadan hava emer. Bacalı cihazla aynı ortamdaysa bacayı ters çalıştırabilir; ikisini aynı anda çalıştırmayın.
• ✓Yeni pencere taktırdıysanız ev eskisinden çok daha sıkı kapanıyor demektir. Önceki kışlarda sorun çıkmamış olması bu kış da çıkmayacağını göstermez.

Kırılmış ya da kaybolmuş bir menfez kapağını değiştirirken boşluğun ölçüsünü alın ve kapağı aynı ölçüde seçin. Mağazamızda 30×30 menfez ile 40×40 menfez gibi farklı ölçüler var. Kapağı değiştirmek basit bir iş; ama menfezi küçültmek ya da yerini değiştirmek öyle değil. Gereken hava giriş kesiti cihaza ve odaya göre değişir, bu kararı kapak alırken vermeyin.

Sezon Boyunca Yapılan Kullanım Hataları

Doğru kurulmuş bir baca bile yanlış kullanımla tehlikeli hâle gelir. Uzmanların her kış tekrarladığı uyarılar şunlar:

• ✓Sobayı gece yanar hâlde bırakmayın, kömürü yatmadan önce bitecek şekilde yakın. Üstünü kapatıp "sabaha kadar yansın" diye kısmak tam yanmayı engeller.
• ✓Lodosta ve kuvvetli rüzgârda soba yakmaktan kaçının. Samsun'da lodos sık eser, bu havalarda baca dumanı geri basabilir.
• ✓Şofbenin bulunduğu banyoda uzun süre kapıyı kapatıp yıkanmayın.
• ✓Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı ya da uyku hâli başladıysa hemen pencereyi açın, ortamdan çıkın ve 112'yi arayın. Evde birden fazla kişide aynı anda görülmesi karbonmonoksit şüphesini güçlendirir.
• ✓Karbonmonoksit dedektörü takın. Gaz renksiz ve kokusuzdur; onu fark etmenin tek güvenilir yolu dedektördür.

Sık Sorulan Sorular

Soba bacası ne sıklıkla temizletilmeli?

En azından her ısıtma sezonu başlamadan önce bir kez. Sezon içinde soba geç tutuşuyor, duman odaya kaçıyor ya da borularda kurum kabuğu fark ediliyorsa temizliği beklemeden tekrarlatın.

Soba ile şofben aynı bacaya bağlanabilir mi?

Önerilmez. Bir cihazın dumanı diğerinin bağlantısından odaya dönebilir; iki cihaz aynı anda yandığında baca kesiti ikisinin dumanına birden yetmeyebilir. Evinizde böyle bir bağlantı varsa ateşi yakmadan önce bir ustaya baktırın.

Menfezden soğuk geliyor, kapatabilir miyim?

Bacalı bir cihazın bulunduğu odada hayır. Menfez yanma havasını ve bacanın çekişini sağlar. Soğuk geliyorsa çözüm menfezi tıkamak değil; cihazın yeri ya da tesisatın düzeni değişmeli.

Soba borusunun ekleri hangi yöne bakmalı?

Bacaya yakın boru, sobaya yakın borunun içine girecek şekilde takılır; yani daraltılmış uç sobaya bakar. Böylece yoğuşan katranlı su eklerden dışarı damlamaz, borunun içinden sobaya doğru akar. Yatay kısım bacaya doğru hafifçe yükselmelidir.

Samsun'da Baca ve Menfez Kontrolü İçin Bize Ulaşın

Samsun ve çevresinde (Canik, İlkadım, Atakum) soba borusu yenileme, menfez değişimi ve tadilat sırasında baca çevresindeki işler için yerinde keşif yapıyoruz. Malzeme de bizden, ustalık da. Doğalgaz tesisatına ait işlerde sizi yetkili firmaya yönlendiriyoruz. Sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.