Soğuk Havada Beton Dökümü: Kışa Girerken Şantiyede Alınacak Önlemler

Kısa cevap: Soğuk havada beton dökülebilir. Yeter ki taze beton donmaya dayanacak mukavemete ulaşmadan donmasın. Bunun için dökümü günün ılık saatine alın, kalıpta ve donatıda buz ya da kar bırakmayın, betonu hazır beton tesisinden soğuk hava koşuluna göre isteyin, döküm biter bitmez yüzeyi yalıtımlı örtüyle kapatın. Kalıbı da normalden geç sökün.

Kışın en çok hasar döküm günü değil, ondan sonraki ilk gecelerde olur. Beton dökülürken sağlam görünür; donun izi çoğu zaman ancak kalıp söküldüğünde ya da elemana ilk yük bindiğinde ortaya çıkar.

Soğuk Hava Betona Neden Zarar Verir?

Beton çimentonun suyla tepkimesiyle sertleşir. Sıcaklık düştükçe bu tepkime yavaşlar, donma noktasının altında ise neredeyse durur. Asıl tehlike, yeni dökülmüş betonun içindeki suyun donmasıdır. Donan su genleşir, henüz zayıf olan iç yapıyı çatlatır. Bu hasar çoğu zaman yüzeyde hemen görünmez. Sonradan düşük çıkan dayanım, pullanan yüzey ya da tozuyan döşeme olarak kendini gösterir.

Donmasa bile soğuk beton geç sertleşir. Kalıp takviminde hava sıcakmış gibi davranırsanız, taşıma gücüne ulaşmamış bir döşemenin altından dikmeleri çekmiş olursunuz.

Dökümden Önce: Hazırlık Kontrol Listesi

Soğuk hava dökümünde işin çoğu bir gün önceden biter; beton geldikten sonra düzeltebileceğiniz pek bir şey kalmaz.

1. Birkaç günlük hava tahminine bakın. Döküm gününün yanında sonraki gecelerin en düşük sıcaklığını da not edin. Don bekleniyorsa dökümü ertelemek, sonradan hasarı kırıp yeniden dökmekten her zaman ucuzdur.
2. Hazır beton tesisine koşulu söyleyin. Siparişte soğuk havada döküleceğini ve dökülecek elemanın kesit kalınlığını belirtin. Uygun çimento, katkı ve karışım sıcaklığı tesisin işidir. Şantiyede betona gelişigüzel katkı ya da su eklemeyin.
3. Kalıbı ve donatıyı temizleyin. Kalıp içinde, donatı üzerinde ve dökülecek zeminde kar, buz ya da donmuş toprak kalmamalı. Donmuş zemine dökülen beton alttan soğur, zemin çözülünce de oturma yapar.
4. Örtü malzemesini önceden şantiyeye getirin. Naylon örtü, yalıtım battaniyesi ya da levha, bunları sabitleyecek çivi ve bağlantı malzemesi döküm başlamadan hazır olmalı. Kalıp ve iskele işleri için gereken el aletlerini hırdavat ve el aletleri bölümünde bulabilirsiniz.
5. Termometreyi hazır tutun. En düşük ve en yüksek değeri kaydeden basit bir termometreyi örtünün altına koymak, sonraki günlerde kalıp alma kararına veri sağlar.

Döküm Sırasında Nelere Dikkat Edilir?

Dökümü günün en sıcak saatlerine denk getirin. Sabah erken ya da akşamüstü başlayan bir döküm, yüzeyi en soğuk saatlere çıplak yakalar. Mikserin şantiyede bekleme süresini kısa tutun ve pompayı önceden kurun.

• ✓Taze beton sıcaklığını ölçün. TS EN 206'ya göre teslim anında betonun sıcaklığı 5 °C'nin altında olmamalıdır, ancak bu yalnız en düşük değerdir. İnce kesitler daha çabuk soğuduğu için yerleştirme sıcaklığı kesite göre yükselir. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yalova İl Müdürlüğü'nün yayımladığı kurallara göre en düşük yerleştirme sıcaklığı 30 cm'den ince kesitlerde 13 °C, 30-90 cm arasında 10 °C, 90-180 cm arasında 7 °C'dir. Döşeme ve perde gibi ince elemanlarda 5 °C'yi yeterli saymayın. İrsaliyeyi alırken bir numuneye termometre batırmak birkaç dakika sürer.
• ✓Betona su katmayın. Soğukta beton kıvamı sertleşmiş görünebilir. Su eklemek dayanımı düşürür, üstelik donacak su miktarını artırır.
• ✓Vibratörü aksatmayın. Soğuk beton daha ağır yerleşir. İyi sıkıştırılmamış yerler don hasarına en açık kısımlardır.
• ✓Yüzeyi bitirir bitirmez örtün. Perdahın hemen ardından önce naylon, üstüne yalıtım katmanı gelmeli. Kenar ve köşeler en hızlı soğuyan yerlerdir, oralarda örtüyü kalıp üzerine taşırın.

Dökümden Sonra: Kür ve Koruma

Sıcak havada kür betonu ıslak tutmak demektir. Soğuk havada ise amaç betonu sıcak tutmaktır. Don beklenen günlerde betonu sulamak ters etki yapar: yüzeydeki su donar. Bunun yerine nemi naylonla hapsedip üzerine yalıtım koymak gerekir.

Isıtıcı kullanılacaksa kapalı bir çadır ya da örtü altında kullanın. Sıcak hava doğrudan beton yüzeyine üflenmemeli, yüzey kurumamalıdır. Yakıtlı ısıtıcıların egzozu dışarı verilmelidir, çünkü taze beton yüzeyi yanma gazlarından etkilenebilir. Isıtma bittiğinde örtüyü bir anda kaldırmayın. Ani sıcaklık düşüşü yüzeyde çatlak yapar.

Kalıp alma süresi nasıl belirlenir?

Takvim yerine betonun gerçekten kazandığı dayanıma bakılır. Dökümde alınan numunelerin bir kısmını laboratuvarda değil, şantiyede betonla aynı koşulda bekletmek bu kararı sağlamlaştırır. Numune yeterli dayanımı göstermeden taşıyıcı elemanın altındaki dikmeler alınmamalıdır. Soğuk havada bu süre ılık mevsimdeki alışkanlığınızdan belirgin şekilde uzun olur.

Sık yapılan hatalar

• ✓Gündüz hava güzel diye gece tahminine bakmadan döküm yapmak.
• ✓Örtüyü ancak yüzey soğuduğunda, döküm bittikten saatler sonra aramak.
• ✓Kalıp söküm gününü yaz takvimine göre planlamak.
• ✓Donmuş yüzeyi sıva ya da kaplamayla kapatıp hasarı gizlemek.

Kış geçip beton tam kuruduktan sonra iç mekândaki brüt yüzeyler boyanacaksa, önce yüzeyin tozunu ve gevşek kısımlarını temizlemek, ardından brüt beton astarı uygulamak gerekir. Soğukta dökülmüş ve yüzeyi pullanmış bir betonun üzerine astar sürmek sorunu çözmez. Önce hasarın nedeni giderilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Kaç derecede beton dökülmez?

Tek bir sınır sıcaklık yoktur. Sınır, elemanın kesit kalınlığına ve hava sıcaklığına göre belirlenir. TS EN 206'daki 5 °C teslim anı için en düşük değerdir. İnce kesitlerde yerleştirme sıcaklığı daha yüksek tutulur: 30 cm'den ince elemanlarda 13 °C, 30-90 cm arasında 10 °C, 90-180 cm arasında 7 °C. TS 1248'e göre beton en az 4 MPa basınç dayanımına ulaşana kadar donmaktan korunmalıdır. Bu önlemler alınamıyorsa döküm ertelenmelidir.

Betona antifriz katmak yeterli mi?

Hayır. Katkılar sertleşmeyi hızlandırabilir ama örtü ve korumanın yerini tutmaz. Katkı seçimi hazır beton tesisinin karışım tasarımının parçasıdır. Donatılı elemanlarda donatıyı paslandırabilecek katkılar kullanılmamalıdır. Şantiyede mikserin içine sonradan katkı eklenmemelidir.

Donmuş beton nasıl anlaşılır?

Yüzeyde pullanma, tozuma, kolay çizilme ve buz kristali izleri tipik işaretlerdir. Kesin karar için numune ya da karot sonuçlarına bakılır. Şüphe varsa üzerine yük bindirmeden önce bir inşaat mühendisinin değerlendirmesi alınmalıdır.

Kışın kür için beton sulanır mı?

Don beklenen günlerde sulanmaz. Yüzeydeki su donarak hasar verir. Nem naylon örtüyle korunur, sıcaklık ise üstüne konan yalıtım katmanıyla tutulur.

Şantiyeniz İçin Bize Ulaşın

Samsun Canik'teki mağazamızda kalıp, iskele ve örtü işleri için gereken hırdavatı bulabilirsiniz. Online mağazamız Türkiye geneline kargo gönderiyor. İnşaat tarafında da çalışıyoruz. Dökümünüzü planlarken malzeme listesini birlikte çıkarmak isterseniz bize yazın.