Su Tesisatını Dona Karşı Korumak: Açıkta Kalan Boru, Sayaç ve Dış Musluk İçin Kış Önlemleri

Kısa cevap: Soğuğa açık borular ve su sayacı, ıslanınca yalıtımını kaybetmeyen bir boru izolasyonuyla sarılmalı. Kışın kullanılmayan dış musluğun hattı içeriden kapatılıp boşaltılmalı. Boru ya da sayaç donarsa ateşle veya kaynar suyla müdahale edilmez: boru ılık havayla yavaşça çözülür, donan sayaç için su idaresine haber verilir.

Donma Boruyu Neden Patlatır, Risk Nerede Toplanır?

Su donarken hacmi yaklaşık yüzde 9 artar. Kapalı bir boruda buz genişleyecek yer bulamaz ve basıncı en zayıf noktaya, çoğu zaman bir bağlantı parçasına ya da musluğun gövdesine yükler. Çatlak, don sürerken belli olmaz. Hava ısınıp buz çözüldüğünde su akmaya başlar ve arıza ancak o zaman ortaya çıkar.

Isıtılan bir odanın içinden geçen boru nadiren donar. Asıl risk soğuk havayla doğrudan temas eden yerlerde:

• ✓Bina dışındaki sayaç ve sayaç kutusu
• ✓Balkon, teras ya da bahçeye çıkan dış musluk hattı
• ✓Isıtılmayan bodrum, kiler, garaj ve çatı arasından geçen borular
• ✓Dış duvara yakın, arkasında yalıtım olmayan tesisat şaftları
• ✓Kışın boş kalan yazlık ya da kiracısız dairelerdeki bütün hat

Açıkta Kalan Boruları Yalıtmak

Açıktaki boru için en pratik çözüm, hazır boru izolasyonu kılıfı. Kılıf boruyu ısıtmaz, yalnızca ısı kaybını yavaşlatır. Kısa süren bir ayazda borunun donmadan kalmasını sağlar ama günlerce süren sert soğukta tek başına yeterli olmayabilir.

1. Hattı baştan sona takip edip soğuğa açık bütün bölümleri işaretleyin. Dirsek, vana ve bağlantı noktalarını atlamayın. Buralar düz borudan daha hızlı soğur.
2. Kılıfın iç çapını borunun dış çapına göre seçin. Bol kılıf boruyla arasında hava boşluğu bırakır ve işe yaramaz.
3. Kılıfı boruya geçirin. Birleşim yerlerini ve boyuna yarığı yapışkan bantla kapatın.
4. Dirsek ve vanalarda kılıfı açılı keserek birleştirin. Vananın kolu açıkta kalabilir ama gövdesi sarılmalıdır.
5. Dış ortamdaki kılıfın üstünü güneş ve yağmura karşı bir kaplamayla koruyun. Islanan ve dağılan yalıtım korumaz.

Cam yünü ve bez de boruyu sarmak için kullanılır; kuru kaldıkları sürece iş görürler. Sorun, ikisinin de nem çekmesi. Islanan sargı yalıtmayı bırakır, donduğunda da boruya buz gömleği gibi yapışır. Bu malzemeleri dış ortamda ya da nem alan bir yerde kullanacaksanız üstünü naylon ya da bantla suya karşı tamamen kapatın. Ayrıca yıllar önce sarılmış, sertleşip çatlamış kılıfları yenileyin. Kılıf ancak boruyu kesintisiz sardığı sürece işe yarar.

Gerçekten sürekli donan bir hat varsa, en kalıcı çözüm boruyu ısıtılan bir güzergâha almaktır. Tadilat sırasında hattın yeri değiştirilecekse boru, manşon ve adaptör gibi parçaları su tesisatı kategorimizden tek seferde tamamlayabilirsiniz.

Su Sayacını Dona Karşı Korumak

Sayaç çoğu binada dışarıda ya da ısıtılmayan bir bölümde, üstelik ince bir kutunun içinde durur. Ankara, Konya ve Diyarbakır su idareleri her kış abonelerini bu konuda uyarıyor. ASKİ ve DİSKİ, sayacın bulunduğu alanın kuru tutulmasını ve sayaç ile boruların strafor, kuru talaş ya da boru kılıfı gibi malzemelerle korunmasını öneriyor. Bizim ek önerimiz şu: sayaç kutusu yağmur ya da yoğuşma yüzünden nem alıyorsa strafor veya köpük boru kılıfı gibi su emmeyen bir malzemeyi tercih edin. Talaş kuru kaldıkça iyi yalıtır ama ıslandığında korumayı bırakır.

• ✓Kutunun içini köpük levha ya da boru izolasyonu gibi su emmeyen bir malzemeyle doldurun.
• ✓Sayacın okuma camını kapatmayın. Görevli, yalıtımı sökmeden okuyabilmeli.
• ✓Kutu kapağında kırık ya da boşluk varsa onarın. Soğuk hava içeri en çok buradan girer.
• ✓Sayaca giren ve çıkan boruların açıktaki kısmını da yalıtın. Yalnız sayacı sarmak yetmez.

Dış Musluk ve Bahçe Hattı: Kışa Kapatma Sırası

Kışın kullanılmayan bir dış musluğu korumanın en güvenli yolu, hattı içeriden kesip içinde su bırakmamaktır. Boş boru donmaz.

1. Bağlı hortumu sökün. Takılı kalan hortum, musluğun içinde suyu hapseder.
2. Dış musluğu besleyen iç vanayı kapatın. Böyle bir vana yoksa tesisatçıya ayrı bir kesme vanası taktırmayı düşünün.
3. Dış musluğu açık bırakın ve içerideki suyun tamamen boşalmasını bekleyin.
4. Hattın en alçak noktasında bir boşaltma tapası varsa onu da açıp kalan suyu alın.
5. Musluk gövdesini yalıtım kılıfıyla sarın ya da üstüne hazır bir musluk koruyucu geçirin.

Çok sık gördüğümüz bir hata var: dış musluk kapatılıp üstü sarılıyor ama iç vana açık bırakılıyor. Bu durumda musluğun gövdesi basınç altında suyla dolu kalır. İlk sert ayazda çatlayan da çoğu zaman bu gövde olur.

Boru Donduysa Ne Yapmalı?

Musluğu açtığınızda su gelmiyor ya da yalnızca damlıyorsa hatta buz tıkacı olabilir. Şu sırayla ilerleyin:

1. Donan hattaki musluğu açık bırakın. Buz çözüldükçe akan su kalan buzu eritir, hattaki basınç da boşalır.
2. Donan bölümü bulun. Genellikle soğuğa açık kısımdadır ve dokunulduğunda en soğuk yer orasıdır.
3. Boruyu musluğa en yakın taraftan başlayarak saç kurutma makinesiyle ya da ılık suya batırılmış bezle yavaş yavaş ısıtın.
4. Açık alev, pürmüz ya da kaynar su kullanmayın. Plastik boru yumuşar, metal bağlantılar ani ısıyla zarar görür.
5. Su gelmeye başladığında hattı kontrol edin. Sızıntı görürseniz ana vanayı hemen kapatın.

Çözülme sırasında bir bağlantıdan su sızıyorsa arıza çoğu zaman o parçadadır. Kısa bir hat parçası ya da bir dirsek değiştirilerek giderilebilir. Kaynağı bulamıyorsanız duvarı kırmadan önce bir ustaya baktırın.

Sık Sorulan Sorular

Musluğu gece damlatmak donmayı önler mi?

Hattaki suyu hareket ettirdiği için donmayı geciktirir. Ancak kalıcı bir çözüm değildir ve su harcar. Yalıtılmamış, soğuğa açık bir hat için geçici bir önlem olarak düşünün.

Donmuş su sayacına kendim müdahale edebilir miyim?

Hayır. Sayaç mühürlüdür; donduysa su idaresini arayın (Samsun'da SASKİ). Kış gelmeden yalıtmak en ucuz yoldur.

Kışın boş kalan evde tesisat nasıl korunur?

Ana vanayı kapatın, en alt kattaki musluklardan başlayarak bütün hattı boşaltın ve muslukları açık bırakın. Kombi ya da termosifon varsa üreticinin kış talimatına uyun.

Boru izolasyonu içerideki borulara da gerekir mi?

Isıtılan odalardan geçen borularda donma riski düşüktür. Isıtılmayan bodrum, kiler, garaj ve çatı arasından geçen iç borular ise dışarıdaki borular kadar risk taşır ve yalıtılmalıdır.

Malzeme de Bizden, Ustalık da

Boru, bağlantı parçası ve tesisat malzemelerini online mağazamızdan Türkiye'nin her yerine kargoyla gönderiyoruz. Samsun'da (Canik, İlkadım, Atakum ve çevresi) hattın yerini değiştirmek ya da donan bir boruyu onarmak gibi işler için tadilat ekibimize ulaşabilirsiniz.